مقدور ، مدد و اعانت مىنمائيد ، من زياد مىكنم نعمتهاى شما را . و اگر « عياذا باللَّه » كفران مىورزيد ، نعمتهاى مرا به خلق ظاهر نمىكنيد ، با وجود قدرت و مكنت ، به واسطهء خوف پريشانى ، در خورش و پوشش به خود و به عيال و متعلَّقان ، تنگ مىگيريد ، و به فقرا إحسان نمىنمائيد ، پس بترسيد از عذاب من ، كه عذاب من سخت است كه : * ( إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ ) * ( إبراهيم - 7 ) . و لو كان عند الله عبادة ، يتعبّد بها عباده المخلصون أفضل من الشّكر على كلّ حال ، لاطلق لفظه فيهم من جميع الخلق بها ، فلمّا لم يكن افضل منها ، خصّها من بين العبادات ، و خصّ أربابها ، فقال تعالى : ) * غرض از اين بيان ، زيادتى مرتبه شكر است بر ساير عبادات ، و مىفرمايد كه : اگر مىبود نزد خداوند عالم ، عبادتى و عملى فاضلتر از شكر ، هر آينه او را جارى مىكرد در ميان خلايق . پس چون شكر ، فاضلتر از همه است ، پروردگار عالم تخصيص داد او را به ذكر كردن در قرآن عزيز ، و فرمود كه : * ( وَقَلِيلٌ من عِبادِيَ الشَّكُورُ ) * ( سباء - 13 ) . يعنى : كم است در ميان بندگان من شكور ، و « شكور » صيغهء مبالغه است . يعنى : بسيار شكر كننده و نيك شكر كننده . يعنى : كسى كه موصوف باشد به اين صفت ، كمياب است . چرا كه دانستى كه « شكر » اطاعت كردن مولى ، به جميع جوارح و اعضا ، در سرّ و علانيه . و ظاهر است كه عبادت چنينى ، بسيار كم و نادر است . و در ميان علما ، خلاف است كه به ازاى شدايد و مصائب و محن ، آيا شكر لازم است يا صبر ؟ بعضى مىگويند كه : شدايد و محن دنيا ، چون از جنس نعمت نيست و شكر در برابر نعمت است ، پس آن چه به ازاى اينها لازم است ، صبر است نه شكر . و بعضى مىگويند كه : چون در جنب هر محنتى نعمتى است ، پس به ازاى آن نعمت كه در جنب محنت است ، شكر واجب است . چنان كه بعضى گفته‌اند كه : هر بليّه ، مشتمل است بر چهار نعمت :